Нийслэлийн улс төр нэг л өдөр ингэж огцом эргэж чаддаг гэдгийг өчигдрийн үйл явдал харуулав. Яармаг дахь Хангарди ордонд 10 цагт товлогдсон НИТХ-ын ээлжит хуралдаанаар “Туулын хурдны зам” зэрэг 22 асуудал хэлэлцэнэ гэж байсан ч өдөр дундаас эхлээд бүх зүйл өөр тийшээ эргэсэн. Хэлэлцэх асуудлын жагсаалт дээр маргаан гарч, Ардчилсан Нам Туулын хурдны замын асуудлыг хасах санал гаргасан ч удалгүй хурал бүхэлдээ хойшилсон гэх мэдээлэл албан ёсоор цацагдсан.

Гэтэл улс төрийн жинхэнэ үйл явдал үдээс хойш эхэлсэн. Хойшилсон гэж байсан хурал орой 17:00 цагт гэнэт ээлжит бус хэлбэрээр хуралдаж, анх товлогдсон асуудлуудаа биш, НИТХ-ын даргыг огцруулах асуудлыг хэлэлцэж эхэлсэн нь өөрөө анхаарал татсан эргэлт байлаа. Танхимд 31 төлөөлөгч оролцож, тэдний 29 нь буюу 93.5 хувь нь А.Баярыг огцруулах санал өгснөөр шийдвэр маш өндөр хувийн дэмжлэгтэйгээр батлагдав. Ингэж нийслэлийн ИТХ-ын дарга нэг өдрийн дотор суудлаасаа бууж, түүний оронд Д.Ихбаярыг дэмжих шийдвэр давхар гарсан юм.

Албан ёсны тайлбар нь тодорхой. Төлөөлөгчид А.Баярыг төсвийн хөрөнгийг хууль бусаар зарцуулсан, ажлаа хууль журмын дагуу явуулаагүй гэж дүгнэсэн. Гэхдээ улс төрд тайлбар болгон шалтгаан байдаггүй, заримдаа шалтгаан болгон тайлбар болдог. Өчигдрийн шийдвэр яг аль нь вэ гэдэг асуулт нээлттэй үлдэж байна.

Энэ бүхний цаана юу явж байна вэ гэдгийг ойлгохын тулд хуралдааны процесс руу өнгийхөөс өөр аргагүй. Хот, тосгоны эрх зүйн байдлын тухай хууль болон НИТХ-ын хуралдааны дэгээр бол хуралдааныг зарлах, хэлэлцэх асуудлыг тогтоох, түүнийг төлөөлөгчдөд урьдчилан мэдэгдэх, мөн хэн хурал даргалах вэ гэдгийг тодорхой заасан байдаг. Ээлжит хуралдаан хойшилсон нөхцөлд шууд ээлжит бус хурал зарлаж, тэнд огт өөр асуудал хэлэлцэж, тэр дундаа даргыг огцруулах шийдвэр гаргана гэдэг нь өөрөө процедурын маргаан дагуулах нөхцөл. Хэрвээ энэ шатанд зөрчил гарсан нь тогтоогдвол уг шийдвэр Захиргааны хэргийн шүүх дээр очоод хүчингүй болох боломжтой.

Гэхдээ хууль бол зөвхөн нэг тал нь. Нөгөө талд улс төрийн бодит хүчний харьцаа байна. НИТХ-д олонхыг бүрдүүлдэг Монгол Ардын Нам дотор 93 хувийн санал нэгдэнэ гэдэг жирийн үзэгдэл биш. Энэ нь дотоод зөрчил байсан ч тодорхой нэг цэг дээр нэгдэж, хурдан шийдвэр гаргах улс төрийн сонирхол давамгайлсныг илтгэж буй хэрэг. Харин Ардчилсан Намын зүгээс Туулын хурдны замын асуудлыг хасах санал гаргасан нь энэ төслийн эргэн тойрон дахь ашиг сонирхлын зөрчлийг ил болгосон дохио болж үлдсэн байж болох л талтай.

Туулын хурдны зам гэдэг бол зүгээр нэг дэд бүтцийн төсөл биш. Хотын газрын үнэлгээ, хөрөнгө оруулалт, санхүүжилт, эрх мэдлийн нөлөөлөл гээд олон давхар ашиг сонирхол огтлолцож буй зангилаа. Ийм ашиг сонирхол дээр улс төр огцом ширүүсдэг нь шинэ зүйл биш. Харин тэр ширүүсэл нь энэ удаад НИТХ-ын даргыг огцруулах шийдвэр болж илэрсэн нь л онцлог.

Ямартаа ч гэнэтхэн НИТХ-ын даргыг огцруулсан нь хууль ёсны эсэхийг шүүх шийднэ. Харин улс төрийн хувьд бол шийдвэр аль хэдийн гарчихсан. Нийслэлийн удирдлагын доторх тэнцвэр өөрчлөгдөж, дараагийн тоглолтын эхлэл тавигдлаа.